Dit verhaal moet je alleen lezen als jezelf vertrekker bent en sterk in je schoenen staat. Hieronder staan alle fouten van het schip, de materialen, de deskundigen en onze eigen stommiteiten. Denk eraan, volgens de meeste deskundigen zijn dit dingen die nog nooit eerder zijn voorgekomen.

…En onze oplossingen, want daar gaat het natuurlijk om.

…………… en ze voeren nog lang en gelukkig. Maar daar zat een heel ander
verhaal tussen. Luister maar:
In Jersey bleek er olie in de bilge-goot aan stuurboord van het schip te liggen en al gauw waren we erachter dat dit olie was uit de hydroliektank, die ongeveer 80 liter olie bevatte. Zoeken zoeken, druppeltje olie onder de pomp van de zwaardbediening. Vloeibare pakking lang de rand!!?? Pomp eraf. De ring van de tank, waar deze pomp is aangebracht, vertoonde allerlei diepe groeven. De O-ring paste natuurlijk niet en er was met vloeibare pakking (wat niet werkt bij hydrolieksystemen) geprobeerd dit af te sluiten. Knoeiwerk dus.
Het kostte Jaap en mij dagen voordat we een mal hadden gemaakt en de groeven in deze ring hadden opgevuld met plastic padding chemical metal, een vul en reparatie materiaal dat styreen monomeer bevat. De ring zodanig glad en passend te schuren dat de motor er zuigend in paste en de boel dicht was en dicht bleef was niet eenvoudig. Schoon
en droog maken van de bilge-goot een rot werk. Het was alles bij elkaar een enorme klus en we begrijpen niet dat de mensen van Hydrosta (de leverancier) en van de hydroliek firma die alles heeft ingebouwd, zo'n maandagochtend tank geaccepteerd hebben. Ze zeggen nota bene, dat ze dit wel gezien hebben, maar och, beetje knoeien met vloeibare
pakking …"tja…meestal gaat het goed hè". Ook de werf die uiteindelijk eindverantwoordelijk is treft hier blaam. Tja …je bent onderweg en wat moet je dan.

De instrumenten.
Toen het probleem met de instrumenten. De data bleken niet meer binnen te komen op het CR50 scherm (de kaart-navigatie plotter) en ook niet buiten op het extra scherm. Bij de proefvaarten in Nederland had dit alles prima gewerkt. Jaap heeft uitgebreid met de mensen van Simrad aan de telefoon gezeten. Op hun aanwijzing alles opengemaakt
gecontroleerd en opnieuw ingesteld. Resultaat was nul. Tot op heden is dit nog steeds niet opgelost, sterker nog, er is een probleem bijgekomen: regelmatig valt alle informatie op de instrumenten weg om dan soms na enkele, seconden, minuten soms na uren weer op te duiken, je snapt al dat dit natuurlijk net gebeurt bij een ondiepte of een
ankerplek. We zijn dus weer vrolijk aan het e-mailen met dhr Kardux van Simrad. Dan heb je toch zeer dure en naar je denkt goede en degelijke apparatuur gekocht waar een naam achter staat. Het enige antwoord van Bennex Nederland tot nu toe, één zinnetje: "Apparatuur is ongeveer 5 jr. oud". (ons schip is in 2003 te water gelaten en in 2004 opgeleverd, natuurlijk is de apparatuur door de werf vroegtijdig aangeschaft om in te bouwen.) Sindsdien zwijgen zij als het graf. We hebben dus maar gemaild naar de fabriek, tot nu toe geen reactie!! Dus als je apparatuur aanschaft laat vast leggen dat de garantieperiode pas ingaat bij de oplevering van het schip! Denk hierbij niet alleen
aan bijvoorbeeld de motor en generator maar ook aan toiletten, allerlei apparatuur, kortom alle zaken die door de werf in een vroeg stadium worden aangeschaft om in te bouwen. Als je niet oplet is je garantie verlopen tegen de tijd dat je gaat varen.

Dan de accu's.
Ook een verhaal apart. De eerste werf, die ons casco heeft gebouwd, heeft in een veel te vroeg stadium gel-accu's aangekocht en deze ergens in de hoek van de loods gezet. Immers gel-accu's zijn onderhoudsvrij, daar hoef je dus niets aan te doen was hun verdediging! Ze waren dus niet bijgehouden, zodat we, met zeer slechte accu's moesten beginnen. Ach, je neemt het zoals het valt en als het helemaal niet meer ging, zouden we onderweg wel andere kopen. Zolang als het werkt, werkt het en wie weet valt het mee. Nou, het viel niet mee. In Tobago, nee, al eerder in Suriname, wisten we dat het einde verhaal was, wat betreft de accu's. Dus hier in Trinidad de knoop doorgehakt en nieuwe gekocht. Een rib uit ons lijf, maar ja wat moet je. Je zit in het schuitje en je zult moeten varen. Onderweg en hier in Trinidad werd ons door iedereen die het weten kan, aangeraden om golfkar accu's te kopen: veel waar voor je geld en ze kunnen tegen een stootje. Zo gezegd zo gedaan. Na de vakantie met onze kinderen en kleinkinderen in Tobago drong het tot ons door dat er iets helemaal niet goed was met deze nieuwe accu's. Ondanks opladen met onze generator raakten ze steeds leger en leger, terwijl de batterijmonitor aangaf, dat de verbruikte stroom weer volledig aangevuld was??? Meten met de zuurweger, geleend van onze buurman, gaf aan dat ze echt leeg waren. Wel direct zelf een zuurweger aangeschaft, was niet aan boord. Gel accu's, weet je wel! Onze buurman Cor zei somber: Ik denk dat je accu's naar de kloten zijn. "Dat kan niet Cor, ze zijn gloednieuw." "Tja"zei Cor.
We besloten terug te gaan naar de leverancier van deze accu's. En ziet: het probleem bleek na veel gemeet te liggen aan de Mastervolt.

Acculader
De temperatuursensor (een extra voorziening) stond afgesteld op 25 gr Celsius, wat betekent dat de acculader bij 25 gr gaat afregelen en niet voldoende meer oplaadt. Europese temperaturen en dan te bedenken dat het hier op een koude nacht 28 gr Celsius is en ook de zeewatertemperatuur is 28 graden.. Ene Andy, mastervolt dealer, kon dit probleem oplossen en de mastervolts opnieuw programmeren. Zo gezegd zo gedaan. En ziet: ze doen het weer en al mijn sombere dromen over sulfatisering van de loodplaten werden gelukkig niet bewaarheid.Wel moeten er nog even roosters extra in de vloer en een ventilator in het schot naar de ruimte waar accu's, acculader en omvormer zijn weggebouwd. Immers de ruimte onder de vloer werd hier in de tropen veel te heet en was niet geventileerd. Maar een kniesoor die daar op let. Conclusie: altijd proberen om alle apparatuur die warmte produceert in een andere ruimte weg te werken dan de accu's! De levensduur van accu's wordt in een te warme omgeving met wel 50% verkort!

De loodskooi
Laag achter de bank in de hoofdkajuit lieten we een loodskooi maken, midden in het schip, op hoogte van de waterlijn is dit de rustigste plek. Hoofdeind bij de kaartentafel, zodat de communicatie met de wacht makkelijk is. Tijdens de proefvaarten, (alleen dagtochtjes!!) hebben we deze voorziening niet gebruikt. Onderweg naar Las Palmas bleek deze kooi vrijwel onbruikbaar. Als een van de laatste zaken had de werf het verwarmingssysteem ingebouwd. Een kabola centraal verwarmingssysteem, immers ook Japan en Alaska staan op onze lijst. Zo was er achter de bank een convectorbak getimmert. Toen ik dus in de loodskooi kroop bleek deze bak zoveel ruimte in te nemen dat ik er nauwelijks meer bij kon, me niet kon omdraaien en de scherpe rand en hoeken van deze bak het slapen vrijwel onmogelijk maakte. Dus in Las Palmas deze bak gesloopt, wat bleek de bak was zo groot uitgevallen omdat er geen convector in zat maar 2 radiatoren (die bovendien een beetje lekte op de koppelingen). Wij moesten nog even naar Nederland terug dus op de terugvlucht bevatte onze bagage een convector wat verwarmingsleidingen en koppelingen. Overgewicht hebben ze ons gelukkig niet berekent. Radiatoren verwijderd, convector er voor in de plaats, convector bak terug gebracht tot een formaat dat slapen in deze kooi weer normaal mogelijk maakt. Zo wordt je ook nog verwarmingsmonteur en scheepstimmerman.

Onbekend water in de bilge
Een groter probleem was het hebben van water in een bilge, waar beslist geen water hoorde te staan. Ons idee is altijd: de bilge hoor je schoon te maken met de stofzuiger en niet met de dweil, optimisten als we zijn. We hebben ons rot gezocht. En het niet gevonden. Oh ja, een groot schip betekent een diepe bilge, we hebben een grote mop aan een korte steel om ze toch goed schoon en droog te maken. Later, pas veel later, hebben we het geassocieerd met een ander groot probleem: Het Niet Functioneren van de watermaker, maar dat was het ook niet. Ondanks alle handboeken, trouble shooting hoofdstukken en de hulp van een Spectra vertegenwoordiger hier in Trindad, geen werkende Spectra watermaker. Goede raad was duur. Inmiddels was de watermaker door de dealer uitgebouwd en weer ingebouwd, maar dan slechter. De hulp van deze officiële dealer, (inmiddels als dealer ontslagen) was
hulp van de wal in de sloot. Ten einde raad gebeld naar Californie en daar eindelijk wel een behoorlijke service. Per ommegaande werden op garantiebasis onderdelen gestuurd en met de laptop, waarop we het spectrabedienings-programma hadden gedownload ingeplugd in de printplaat, en met de telefoon aan één oor met Amerika aan de andere kant, werd de watermaker opnieuw geprogrammeerd, nadat er een nieuwe stroke sensor was aangesloten en ziet: Hij doet het!! De oorzaak bleek uiteindelijk een draadbreuk in de stroke-sensor te zijn, een heel kwetsbaar onderdeel. Spectra heeft dit systeem inmiddels verbeterd en ook de verbeterde versie werd ons gratis toegestuurd. Na rondvraag blijkt de service van de hoofdvestiging in Californie van de Spectra geweldig te zijn. Niets dan lof voor Glenn Bashford en zijn team. Omdat alle filters van de spectra zo ongelukkig waren geplaatst zijn we nu een extra vloerluik rijker en kunnen we wel bij de filters, om deze schoon te maken. Het is nog steeds niet makkelijk maar door wat te verplaatsen en weer wat timmermanswerk is alles minimaal toegankelijk. De zeef was echter zodanig geplaatst dat niemand er meer bij kon.Deze is gesloopt en op een andere plek gezet. Overigens is hier in Trinidad een firma die een eenvoudige en goedkope watermaker maakt zonder al die elektronische poespas, waarom weten wij in Europa daar niets van?

Over telefoon gesproken
Toen we hier in Trinidad aankwamen hebben we direct een simkaart met een Trinidad telefoonnr. en een prepaid kaart
in onze mobiel laten zetten. Dit is echt een aanrader, wij hebben er zeer veel gemak van gehad.

Een probleem van geheel andere orde is de windgenerator
Wij hadden besloten na veel lezen, overwegen, advies van Peter Bakker en praten met andere zeilers tot een airX Marine Windgenerator. Wij hebben deze gekocht bij De Rietpol in Spaarndam en bovenop de bezaansmast gemonteerd, alleen hij deed het niet. Dus ding er weer af en terug ermee. "Het lijkt wel een 12 volts generator ". zei Peter Bakker. "Dat kan niet."zei Ge van de Rietpol. "Kijk hier staat het, in het huis geponst: 24 V." Na veel gepraat ding open en wat zat erin? Juist een 12 Volts generator in een 24Volts huis. Dus ding achtergelaten en na een week weer opgehaald en weer gemonteerd en……… fout gemonteerd (stom en officieel geen garantie). Dus weer eraf en
weer gerepareerd en weer gemonteerd. Service van de zaak. Heel keurig en we waren er blij mee, hij deed het.
Na enige weken deed de windgenerator niets meer. Stond spontaan op de rem, weer terug en weer in orde gebracht en opnieuw op de bezaan gemonteerd. Wat we hierbij misten waren een paar extra maststepjes zodat je er normaal bijkunt. Standaard zitten maststepjes op een hoogte zodanig dat je goed bij de masttop kan. Maar alles wat op de
mast gebouwd wordt zit dan onbereikbaar hoog! Onderweg van Jersey naar Suriname vonden we dat de windgenerator wel erg weinig leverde, maar als je wilt meten is er geen wind en als er wel wind is, dan zagen we het rode ledje, dat wel brandde, dus dan zal hij wel werken, nietwaar? Het ene probleem verjaagt het andere, zoals
het water in die bilge. En natuurlijk vraagt het zeilen zelf ook zijn aandacht. Uiteindelijk in Trinidad zijn we gaan meten, keurig volgens protocol van de pagina trouble shooting. Opbrengst nul. Nu is hij er weer afgehaald en opengemaakt. Er zaten maar twee koolborstels in in plaats van drie. Bij de laatste reparatie vergeten terug te zetten??. Stom dus, na de laatste reparatie niet meer gecontroleerd of alles weer werkt, geen wind op het moment van monteren en druk druk druk, ja ja….. stom stom stom dus. De e-mails naar Ge en naar Amerika zijn onderweg. Amerika reageerde per ommegaande en zei: stuur maar op wij repareren dit onder garantie. Hij is nu in Amerika.
Iedereen hier in Trinidad geeft hoog op van de KISS (keep it simpel stupid, dat geldt dan voor ons of keep it stupid simpel, dat geldt dan voor dit apparaat). Hoge opbrengst, geruisloos en samengesteld uit onderdelen uit de automobiel industrie. We zien wel. Misschien een KISS erbij nemen? Je hoort echter ook weer negatieve ervaringen met de KISS!! Wat is wijs?
De airX heeft ook de naam erg veel lawaai te maken. Door de bladen te tunen neemt de geluidshinder aanmerkelijk af. (Dit betekent niets anders dan even met een scherp stanleymes langs de achterkant van de bladen gaan –tijdsinvestering nog geen 2 minuten-zodat zij een mooie scherpe 90 graden hoek maken zonder onregelmatigheden. Geen luchtwervelingen meer en een acceptabel geluid is het gevolg.) Je snapt niet dat dit niet standaard gebeurt bij aflevering.

Over elektra gesproken
W ij verbruiken veel stroom: koken elektrisch, grote vriezer, grote koelkast, 220V apparatuur aan boord, veel pompen
etc. Als voorziening dan ook een grote 8KVA generator. Maar als de generator 6 á7 uur per dag moet draaien is dat wel erg lang. Omdat we elektrisch koken moet de generator toch draaien. We proberen dan ook de generator uren terug te brengen tot 4 uur. Dat komt redelijk overeen met de periodes rondom het koken en is dus zeer acceptabel. Alternatieve energie moet dan komen van wind en zon. We hebben vier flexibele zonnepanelen die leveren maximaal iets van 32 watt. Twee sets aan iedere kant . Tijdens de nacht leveren ze natuurlijk niets en overdag leveren ze nooit hun maximum. Je mag blij zijn als ze veertig procent leveren.We hebben, zelfs hier in de tropen, maximaal 1 ampère per zon uur en dat is in ons systeem een druppel op een gloeiende plaat. De opbrengsten moeten wel substantieel
zijn! Dus: grote vaste panelen, er zijn tegenwoordig 24V panelen te koop. We zijn op zoek en we denken over een tweede windgenerator. Bezuinigen op energie wil iedereen en wij wachten ook nog op de firma die 24 volts led's maakt voor navigatie en ankerlicht en natuurlijk licht in de kuip 's avonds. Nu denken we over twee 12 volts led's in
serie geschakeld om 's nachts als anker licht te hijsen of misschien in te bouwen in de navigatieverlichting.
Nog iets: onze elektra leidingen zijn prachtig weggewerkt in buizen die uitgefreesd zijn in het schuim van de sandwichdekconstructie. Veilig droog en mooi weggewerkt, maar wil je een extra leiding leggen: vrijwel onmogelijk. Laat dus bij een dergelijke constructie een paar extra loze pijpen aanbrengen met een trekdraadje erin.

Nog een leuke. Het vloerluik in de keuken.
Als je het traptreetje naar de kombuis afstapt, staat je voet op een luik in de kombuisvloer en dat veerde zo onheilspellend mee. Ja, ik ben te zwaar, hoewel dat per week minder wordt door al het geklim en geklauter en het verantwoorde eten, veel vis en wat wijn en olijven enzo…. Goed dat luik is dus onder handen genomen en bleek niet behoorlijk van een frame te zijn voorzien. Wat latten, constructie lijm en RVSschroeven losten dit op..
Zo zakten de laden in de kombuis ook zo raar naar beneden en daar stond ik toch beslist niet op. Constructiefoutje: de rails zwaaiden naar opzij uit. Dus latten geschroefd en gelijmd tegen de onderkant van de balkjes waar de rails langs lopen en de rails kunnen geen kant meer uit, behalve de goede. Het oorspronkelijke balkje bleek te hoog
gemonteerd.

Water is o zo dun!
We hebben fors gezeild natuurlijk, het was immers november en hebben niet het beste weer gehad voor de kust van Portugal en eigenlijk was dit de eerste vuurdoop of is het de waterdoop voor dit schip. Toch vonden we het raar dat er steeds water naar binnen kwam in die verrekte bilge. Proeven, het ging om zout water, dus zoeken zoeken
zoeken. Het bleek dat door de zwanenhals naast de voet van de grote mast het water met plonzen naar binnen was gekomen.We hebben het dicht gestopt met kinderklei en afgetaped. Het is ons nooit duidelijk geworden waarom een zwanenhals niet in de mast staat inplaats van er naast: Zwanenhals op de mastvoet, binnen de mast, klein luikje opzij in de mast voor inspectie en je kans op lekkage neemt met vrijwel 100% af. Bij het afdichten van de zwanenhals bleek dat de ontluchting voor de voorste watertank door die zwanenhals naar buiten kwam. Jaap heeft hem verlengd en een meter in de mast omhoog gestoken.
Verder kwam er water binnen via de puttingen van de bezaans verstaging. Uitgekrabd, gekit met sikaflex. Helaas dit is opnieuw een probleem, niet diepgenoeg uitgekrabd en dus te dun laagje sikaflex. Niet te voorzichtig zijn dus!! We denken er nog over om roestvrijstalen afdekplaatjes om de puttingen te maken en ook die met sikaflex en schroeven aan te brengen om dit probleem definitief op te lossen. Oorzaak: de puttingen van de bezaan waren oorspronkelijk
alleen met epoxy afgewerkt. Epoxy is niet flexibel genoeg en hecht niet goed op rvs zodat er haarscheuren langs de puttingen ontstaan. Zo zagen we bij een van de puttingen ter hoogte van de bovenste bout een klein barstje in de lak en een smal bruin roeststreepje. Toen we in Trinidad de moed hadden de beitel erin te zetten kwam er een grote
plek met rottend hout tevoorschijn als gevolg van de inwatering langs de putting. Uitgekrabt drooggemaakt en opgevuld met epoxy met filler.

Over kitten gesproken
Een afwerklat bij de douche werd zo zwart. Uitgebreide inspectie: kitrand vergeten door de werf, dus kitten kitten kitten. We ontdekken nog regelmatig een niet afgewerkte rand of een niet afgekitte rand. Raar eigenlijk, dat je dat niet ziet in het begin. Zou dat komen omdat er zoveel tegelijk op je afkomt? Lekkage op een schip blijft een groot probleem. Water is heel dun en kruipt overal langs, maar in de douche in het voorschip kroop het niet naar binnen, maar gulpte het over de wand en het toilet en het wasrekje aan de verwarming. Het rvs-rekje begon dan ook fraai te
roesten, het ene rvs is het andere niet. Het dekluik bleek zonder luikhoofd op het dek gemonteerd en werd door de ronding van het dek kromgetrokken en ging daardoor lekken. Dus luik eraf. Rechtgebogen. En van sikaflex een soort luikhoofd/pakking (dik in de sikaflex, opzij dikker dan in het midden, luik er bovenop, voorzichtig een klein beetje aandraaien, zorgen dat het luik niet krom trekt en 24 uur later alles stevig aandraaien waarbij het luik vlak moet blijven) gemaakt en ja hoor gelukt! Lekt niet meer. Was dit nu een constructie fout? Je hoeft er niet verder over te
discussiëren het is een knal van een constructie fout. Al zeilend kwamen we er achter nog een paar. Zoals de klokken voor de bomen op het voordek. Speciaal systeem volgens Dick Koopmans senior. De werf had ze veel te ver naar buiten gezet zodat de hoek van de boom ten opzichte van de middellijn van het schip niet goed was. Jaap heeft
een staaltje van hoger timmer- en constructiewerk getoond. De klokken verplaatst (nieuwe bouten in het dek ingegoten in de epoxy, alles weer fraai afgewerkt met teak proppen).
Zo ook de lijnstopper van de het rolreefsysteem van de kluiver. Onbereikbaar ver in het gangboord in plaats van op de lierenbank. Dus ook verplaatst. Verder liep deze lijn niet onder 90 graden naar de trommel, extra foutje, bedankt! We hebben een extra blok gemonteerd zodat de lijn nu wel onder de goede hoek op de trommel loopt.
De lijnstoppers van het gerenommeerde merk Lewmar hebben nog een vervelend foutje: een as die enorm roest. We hebben drie van die dingen en ze hebben het alle drie! Over lijnstoppers gesproken: Op de mast zitten lijnstoppers van Spinlock, die hebben twee nare eigenschappen: Ze laten de lijn altijd één of twee decimeter zakken zodat je zeil er als een vaatdoek bijstaat en als je het zeil wilt laten zakken vallen ze automatisch dicht en moet je tien keer heen en weer lopen van je fok naar de mast, of je moet altijd alle twee naar voren om de fok te laten zakken. Op advies van onze mastenmaker, Frits Mastenbroek uit Terneuzen, hebben we niet volstaan met lijnstoppers op de mast en één centrale lier bij de mastvoet waar alle lijnen naar toe geleid worden. Dit was het oorspronkelijke ontwerpidee. We hebben toch ook op de mast nog lieren en kikkers laten monteren. Het lijkt erg dubbel maar het ondervangt het eerste probleem. Voor het 2e probleem hebben we nog geen oplossing.
De schootwagens van de kluiver, ook lewmar, bleken aan beide zijden op hun rails klem te lopen. Ronding van de rails te groot! Heel vervelend als je aan het zeilen bent. Je kunt je schoot niet trimmen. Er blijken kunststof schuifjes in te zitten en deze zijn met schuurpapier net zo lang bijgewerkt totdat ze wel soepel over de rails liepen, handig systeem dus, je moet het even weten.
De schootwagen voor het grootzeil, ook van Lewmar, heeft absoluut onnozele dunwandige kunststof cupjes om de veer die het blok rechtop houdt, die lagen al snel in stukken en brokken op het dek lagen.
Een van de Lewmar voetschakelaars van de ankerlier gaf al na 10 keer gebruik de strijd op. Gelukkig de schakelaar "down". Je moet er niet aan denken dat het de "up"was geweest. Wel hebben we gelukkig nog een extra bediening voor de ankerlier, een dubbel systeem blijkt hier absoluut geen overbodige luxe. E-mail naar Lewmar. Ze hebben helaas geen vertegenwoordiging in Trinidad. Ze hebben alles onder garantie opgestuurd, hier wel goede service dus van Lankhorst-Taselaar die de after sales van Lewmar verzorgt.

Over constructie fouten gesproken
Ons luik van de bakskist, in de punt van het schip, een soort schuurtje, zeg maar, bleek niet afgewerkt met een goot en een waterdichte pakking en niet voorzien van enige ventilatie. Resultaat: alles altijd nat en beschimmeld. Een
goede oplossing hebben we hier eigenlijk niet voor, behalve dan uitsoppen, antischimmel, alles eruit en weer drogen en weer soppen en weer drogen, enz. enz.

De masten
Over de lijnstoppers en extra lieren had ik het al. Op ons verzoek zijn er veel lampen in de masten gemonteerd. In de bezaan en grote mast zalinglichten en dan toch ook nog zowel aan de bezaan alsook in de grote mast een dekschijwerper. Tevens nog een licht in de giek van het grootzeil, recht boven de kuip en een licht helemaal op het eind van de giek van de bezaan, deze verlicht het zwemplatform en de windvaan. Het lijkt overdreven veel en was een dure extra maar we hebben er altijd zeer veel plezier van gehad. Veel licht goed zicht en geen schaduw werking! Bovendien hier in gebieden waar 's nachts nog wel eens ongenode personen aan boord willen komen is het ook een
stukje extra veiligheid.
De bomen zitten tegen de mast. Aan iedere kant één zodat je niet hoeft te jongleren tussen babystag en kotterstag door. Bovenin zitten ze in een soort klem tegen het rammelen en beneden staan ze in een standaard op de mastvoet. Deze standaard is echter zo kort dat je de boom niet behoorlijk uit zijn antirammelklem kunt laten zakken want dan loopt hij klem op het dek. Het vereist dus diep bukken en dan voorzichtig wringen om de boom, één cm. boven het dek, om het masthek te brengen. Als dit lukt zonder het vel van je vingers te schuren is dat weer mooi meegenomen. De standaard aan de mastvoet had minstens dertig of veertig centimeter hoger moeten zijn, of een kraag aan de mast? (stond wel op ons wensen lijstje maar is verdampt in de veelheid van punten van aandacht). Ook terug zetten is altijd een puzzle, hijs je hem te hoog op dan loopt hij bovenin klem en is hij niet hoog genoeg dan loopt hij klem op het dek.
Om de fok en de stormfok uit te bomen hebben we kortere bomen die in extra klokken op het dek zitten. Bij slecht weer kun je zo je (storm)fok uitbomen vanaf je dek. Omdat ze over de dekluiken lopen, nu Jaap de klokken op de juiste plek heeft gezet, hebben we van een stukje teak een extra standaard gemaakt om voor anker liggend de bomen zover mogelijk naar opzij op te bergen. Een heel ander probleem bij de mastvoet waren de achterste
bevestigingsbouten: niet van RVS: foutje!. De werf heeft dit opgelost door ze af te werken met epoxy en een dopmoer.
Later bleken ook de voorste bevestigingsbouten niet van RVS, deze zitten weggewerkt in de steunen van de bomen. Hier dus schuren schilderen en in gaten houden.

Hoofdstuk speciaal: Mijn radio
Altijd al heeft radio en alles wat met golven te maken heeft me gefascineerd. Ik heb eigenlijk altijd willen zenden en ontvangen, maar op de een of andere manier kwam het er nooit van. Jaap wist in zijn onderbewustzijn, ergens, hier vanaf, maar door drukte kinderen, patiënten, de hond, de kat, vrienden, ach noem maar op, het kwam er nooit van. Totdat…. Nel en Ton gingen cruisen en Nel na haar examen in de Blokhoeve in Nieuwegein met een vriend dag kwam zeggen. We konden hen niet uitzwaaien want we hadden die dag dienst. "Het zou wel leuk zijn als we contact konden houden via de radiozender" zei Nel. En zo is het gekomen. Na mijn vakantie vond ik een enveloppe, met erin een brief met de aanhef "Hierbij heeft U zich opgegeven voor de cursus Radiozendamateur…
Ik heb twee examens gedaan, 's morgens opgegaan voor C en 's middags voor D. Ik dacht: haal ik het ene niet dan het andere wel. Dus haalde ik ze alletwee, het viel om de donder niet mee, mosfets waren intussen uitgevonden en weet ik veel wat al niet meer, maar ik had het. Daarna morse, afgang de eerste keer, als je gaat meelezen met de genomen tekst ben je verloren. Maar de tweede keer gehaald: PA3GJS ben ik nu dus! En toen, toen niets meer. Nel en Ton waren terug. Het leven van alledag vroeg alle aandacht en pas toen het schip zover was zijn Nel en ik op een transciever uitgegaan. We zijn in Hilversum terechtgekomen en hebben een Kenwood gekocht. Hij is door de
elektricien ingebouwd, en er is een keurige stagantenne aangebracht en een groundplate en hij deed het. Helaas heb ik geen barst verstand van montage en dergelijke en ik was allang blij dat alles er was.
Maar….. onderweg bleek ik een heleboel stations niet te ontvangen en niemand hoorde mij. Propagatie of geen propagatie, dat was de vraag. In Las Palmas dus naar de club van de amateur radiovrienden. Deze spraken alleen Spaans en zover was ik nog niet gevorderd met mijn cursus. Maar wel begreep ik dat de tovenaarsleerling hier ter stede Alfredo heette en dat die altijd te vinden was in de kroeg. Welke? Ach natuurlijk: de kroeg aan de haven, waar de cruisers en ook wij altijd zaten. Zie je een rood autootje met een paar grote antennes er op dan zit Alfredo
binnen. Dus terug en Alfredo benadert. Geen probleem. Al snel waren wij een antennetuner en een sprietantenne, (draad in een vishengel van 7 meter ontwerp Alfredo), rijker. Tevens extra grounding via de zeerailing. Veel gemeet en ook het Pactor modem werd aangesloten en weer veel gemeet en ziet winlink deed het, zenden? Ja, maar in de
haven met al die masten gaat dat toch niet. We waren de haven van Las Palmas nog niet uit of we hadden geen ontvangst meer, geen winlink meer.
Kortom al die theorie en die gehaalde examens hielpen ook geen barst en daar zaten we met een heel dure Kenwood, geen zendvermogen, geen ontvangst. In Suriname nog wat geprobeerd met Martin van de Beagle. Geen
probleem, maar als het ook maar even verder weg was: Geen ontvangst. Het probleem werd op de lijst gezet voor Trinidad. Daar werd het goed aangepakt. Hier was ene Eric Mackie van de radioamateur club, die iedere ochtend voor de cruisers een netje heeft met het weer en hij wist er alles van. Dus waren we een tweede antennetuner rijker, maar geen daverende ontvangst. Het zit in de grounding zei de goeroe. Maar we hebben een grounding via de railing
en een ground plate, een hele dure officiële." Niet goed, zei de goeroe,-" het moet een koperstrip zijn door het schip en verbonden aan een grote massa. Aan de motor, hij moet beslist verbonden aan de motor, want dat is veel massa". Daarin had hij absoluut gelijk en dus koperstrip gekocht en dit van achter in de bakskist naar de motor
gebracht. Daar komt veel acrobatiek bij kijken en veel gesleutel en veel ge-verhuis, maar eindelijk ja hoor, ontvangst! Niet daverend, maar we horen af en toe mensen van St. Thomas of St. Kitts, maar Barbados ontvangen we nog niet. "Dat komt omdat we hier in Chaguaramas in een Zwart Gat zitten en door de storing door alle masten hier". Deze Theorie klopte volkomen met mijn boekjes en na nog wat gepraat over zwerfstromen, namen wij allerhartelijkst afscheid. "Je zult het zien, in Tobago ontvang je de wereld".
In Tobago ontving ik iets beter, maar de wereld, dat moet nog steeds komen. Inmiddels hebben we een buurman en die heet Cor en die is van die accu's, weet je wel en die heeft weer heel veel betere ideeën. De koperstrip moet NIET verbonden aan de motor en hij moet geverfd, anders krijg je zwerfstromen. Ach, radiozendamateur zijn, het is geen
wetenschap. Ik ben er eindelijk achter. Het is kunst.

Maar dat water in die bilge
Dat bleef komen ook na het dichtstoppen van de zwanenhals bij de mastvoet. Alles overal vandaan gesleept, alles drooggedweild en wachten op de druppels.
En ja, eindelijk kwamen er druppels van bakboordzijde. "Dat kan niet."zei Jaap. Maar het kwam er toch echt vandaan. Piekeren! De ketting van het anker is midscheeps gebracht in een kettingbak in de bakboordshut. Beter voor de gewichtsverdeling vond Dick Koopmans en dat is natuurlijk absoluut waar. Maar zou deze bak misschien lekken? Er is wel een officiële afwatering van deze bak naar een grijswatertankje. Zoeken zoeken.
Over de ketting gesproken, hij komt naar beneden in een hoek van de kettingbak in plaats van in het midden, gevolg: bij anker opgaan moet er altijd iemand beneden bij de kettingbak staan om te zorgen dat de ketting niet opstapelt en klem loopt. Overigens horen we dit vehaal van bijna iedereen. Kettingbakken zijn dus altijd te klein of te ondiep!! We puzzelen nog op een oplossing.
Pas in Tobago hoorde ik Jaap kreunen, toen hij de lekkage in het interieur naast de ankerlierbak ontdekte. We gebruiken deze kooien vaak als schuurtje en pas toen alles een schoonmaakbeurt kreeg, bleek het hier enorm gelekt te hebben. Dus weer op zoek in de bak van de ankerlier. De ankerlier is onderdeks gebracht en staat in een bak.
Conclusie: deze bak heeft geen afwatering, alleen via de kettingbak. Dit is natuurlijk niet goed, hij moet een eigen afwatering hebben. En toen dachten we dat de bak zelf misschien lek was. Er was ergens een gat geboord in de ankerlier voor de afwatering naar de kettingbak, zou daar te ver geboord zijn?
We hebben epoxy aangemaakt met een filler (West Systeem) en dit op de bodem gegoten, als het ware het vloertje volledig dichtgemaakt. Eigenlijk een beetje op goed geluk, want de echte oorzaak hadden we nog steeds niet gevonden. De volgende dag bleek het nog te lekken, de epoxy week wat van de rand van de lier, dus dichtgemaakt met sikaflex. Na een geweldige hoosbui: weer lekkage. Dus weer op zoek. De ketting loopt in een houten trechter die bekleed is met rubber. Deze bekleding is gelijmd en als je op je kop staand in het gat kijkt met de dunste
looplamp die er bestaat dat zie je dat dit niet helemaal goed aan elkaar sluit. Met een saté prikker kon Jaap inderdaad een kanaal sonderen en met een kleine plantenspuit werd het bewijs geleverd. Water kruipt achter deze rubber bekleding. De houten trechter en de bak voor de ankerlier zijn niet goed waterdicht met epoxy afgewerkt
zodat het water hier vrolijk het interieur in stroomt. Bovendien heeft de geleide trechter voor de ketting maar drie wanden en is open naar de ankerlierbak zodat aanhangend water en modder bij het ankerop gaan steeds in deze bak komt. We hebben een poging gedaan met sikaflex en epoxy zonder resultaat. We zijn dus weer een aantal dagen in de marina om de ankerlier eraf te halen en een waterdichte kettingdoorvoer te maken.
Bij het demonteren van de ankerlier, van gegoten aluminium, bleken de bouten, van RVS, niet voorzien van tefgel isolatie pasta zodat er al een forse corrosie was ontstaan. Er kwam behoorlijk wat sloopwerk aan te pas om alles los te krijgen. We installeerden een RVS pijp met een flens aan de bovenkant die vanaf de lier tot bijna in de kettingbak reikt. Uiteraard ook hier goed geisoleerd van de lierbasis en nu wel alle bouten voorzien van isolatie pasta. Weer monteren viel niet mee en de grote zware bandenlichter die wij op advies van onze vriend Lou altijd aan boord hebben was hier een onmisbaar stuk gereedschap.
Het weer goed krijgen van de betimmering, die zwart is, is weer een ander probleem. We hebben oxaalzuur gekocht.

Pompen
Pompen zitten er genoeg in dit schip, waterpompen, vuilwater pompen opvoerpompen, lenspompen, toiletpompen.
De dieselopvoerpomp, van hoofdtank naar dagtank geeft enorme problemen (merk FACET). De eerste was al direct kapot. Gelukkig was er op Jaap's speciaal verzoek een extra handpomp ingebouwd voor het geval dat. De tweede leek het na enige tijd niet te doen, maar er zit een minifiltertje voor de pomp, dat was verstopt, waardoor hij niet
meer tikkerde. Inmiddels is ook nummer twee ter ziele, terwijl het filter nog keurig schoon was. Toen kwam nummer drie, nieuw uit de doos: kapot! Raadselen alom. Nu zit er een zwaardere pomp in met het opschrift: marine diesel electonic fuel pump merk Walbro. Wij duimen. Maar heb ik ook verteld van de drinkwaterpomp (merk flojet), die zo'n
rauw geluid maakte. Pompen horen gladde geluiden te maken, anders is het niet goed. Onze drinkwaterpomp functioneerde soms niet goed en bij navraag bij de werf kregen we nul op het rekest: hij werkte nu toch en deze hydrofoors waren altijd probleemloos. Nu is dit niet ons eerste schip, we bleven dan ook met één oor altijd luisteren naar de rauwe geluiden en vroegen ons af, waarom we dit toch geaccepteerd hadden. In Trinidad gaf de waterpomp de pijp aan Maarten. Opengemaakt en het ijzerslijpsel en de roest kwamen ons al tegemoet. Het lager volkomen aan gort. Alles schoongeboend, nieuw lager erin en nieuw membraan en nieuwe cupjes en we hebben nu een waterpomp die niet meer pijn aan de oren doet en prima werkt. Wat ons enorm verbaasd heeft is dat dit typenummer Flojet pomp uit Engeland volkomen onbekend is. Zelfs de hoofdvestiging in Amerika heeft van dit typenummer nog nooit gehoord, tientallen flojets, maar allemaal weer anders. Vreemd, vreemd. Overigens zijn dat soort lagertjes standaardspul en kosten weinig, een flojet reparatiesetje kost ruim het twintigvoudige van zo'n lagertje. Voor de zekerheid meteen een paar extra lagertjes gekocht.
Het vuilwaterpompje van de keuken en douche afvoer (Whale gulper) was al heel gauw kapot: scheur in het membraan, eenvoudig te vervangen en een paar extra membramen aan boord genomen. Ga vooral eens kijken wat er in de watersportwinkels aan reparatie setjes in de rekken hangt dan weet je meteen wat er onderweg zoal kapot gaat.

Oh ja, onze VHF
Merk Shipmate, is ons verkocht als geschikt voor buiten montage, waterdicht, maar niets was minder waar. Het water stond op gegeven moment in de display. Losgeschroefd, gedroogd en hij mag niet meer buiten spelen als het regent, wat enorm lastig is.
Dat water in die bilge gaat natuurlijk door het schip naar de bilgeput waar de lenspomp -type dompelpomp- zit en de lenspomp geeft dan keurig alarm. Dan gaat de lenspomp automatisch werken en zijn de eerste problemen opgelost. Je zit dan 's nachts wel rechtop in je bed. (moet natuurlijk ook) Als de pomp geen water meer kan aanzuigen, gaat hij
automatisch uit. Maar de weg van de pomp naar buiten is lang. Zodat het water uit de slang terugvalt en het alarm opnieuw begint en de pomp ook. Een perpetuum mobile zonder weerga. Dus uit bed, je was toch al wakker en pompen met de handlenspomp boven in de kuip, die gelukkig een plat gemonteerde aanzuigkorf heeft en de zaak wel goed leegzuigt.
Oplossing?? Terugslag klep in de leiding?? andere pomp?? We weten het nog niet.

De laatste klapper is het roer van de windvaan zelfstuurinrichting.
Het is een Windpilot pacific plus. Hij leek uit het lood te staan, maar dat kon ook gezichtsbedrog wezen. Bij het op het droge zetten in Chaguaramas, bleek het roer inderdaad duidelijk scheef te staan. Niet veel maar een ietsje. Daar konden we op dat moment wel mee leven, vonden we en dat hebben we ook gedaan. Leuk gezeild naar Tobago en in Tobago en even vice versa. Terug in Trinidad hoorden we opeens pok pok pok . Jaap gaat kijken, staat het roer er dwars onder. Finaal los. Las kapot.
Peter Forthmann kon, als antwoord op onze vraag naar garantie, wel een nieuwe leveren met een ander lager systeem, verbeterd, vond hijzelf, dan waren wij weer helemaal up to date. Kosten slechts! 940 Euri, daar kwam dan wel 300 zoveel Euri aan vrachtkosten bij, maar het was een echte aanbieding, vond hij. (hoezo garantie??) Wij vonden even van niet en hebben het roer hier naar de lasser gebracht, die heeft de zaak voor wat minder geld in orde gemaakt. De kunststof buitenlaag is er ook weer omheen gemaakt met epoxy en glasmatjes.We horen hier in
het circuit dat we zeker niet de eersten zijn, die dit is overkomen.

Dan het probleem van de Elektrolyse
We hebben een romp, gebouwd in sandwich constructie met een kern van strongplank en laminaat van glas en epoxy, binnen en buiten versterkt met aramidevezel (Twaron). We hadden genoeg van roest krabben, hadden geen zin in osmose, wilden geen problemen met elektrolyse maar wel een ijzersterke romp. Wel, goed geregeld dus, maar bij de boegschroef bleken door elektrolyse de roosters opzij van de boegschroef aan een summier draadje te hangen,
zodat we er twee anodes bij hebben gezet. Er zaten helemaal geen anodes bij de boegschroef. Achter bij de schroef ( Maxprop) was de anode bijna verdwenen (heeft daar dus heel goed gewerkt, de schroef was dan ook onbeschadigd) en hier hebben we behalve een nieuwe ook twee extra anodes geplaatst om de schroefas te beschermen, die waren
er ook niet. De Perkins behoort een anode te hebben, ook verbonden met de afsluiters. We wisten dit niet, maar dat staat op de lijst.
De dieselgenerator ( Kohler) heeft in zijn warmtewisselaar een aparte anode. Bij de service beurt door de officiële dealer bleek deze niet vervangen te zijn. Daar kwamen we achter toen we op een avond witte rook uit de uitlaat zagen komen. Nee, niet een nieuwe paus, maar de buitenwater koelpomp kapot. Hier bleek dat de impellor niet was
vervangen bij de service beurt! Volledig kapot en de resten verstopten de uitvoer. Gelukkig, want deze resten kunnen veel ellende geven als ze in de warmtewisselaar komen. Van Willy van de Sun-Ra hoorde we dat je dit kan voorkomen door tussen de pomp en de warmtewisselaar een extra wierpotje te monteren. De impellor en de anode hebben we zelf vervangen. Meteen een paar reserve aan boord genomen. Het wierpotje is inmiddels aangeschaft. Moet nog gemonteerd worden. Goede leer voor de volgende keer. Ons vertrouwen in officiële dealers is inmiddels het
nulpunt aardig genaderd. Met de neus er boven op blijven staan met de checklist in de hand!

Comfort aan boord is heel belangrijk
Vooral als je aan boord gaat wonen tot in lengte van dagen. Daarom hadden Jaap en ik gestaan op fauteuils (tjes) waar je behoorlijk in kunt zitten en inderdaad twee in de salon en een in de achterhut zijn verwezenlijkt. Alleen het
lekkere stoeltje achter kiepte na driekwart jaar. Maar even los gemaakt en wat bleek? De zitting was vastgemaakt met een paar kleine schroefjes. Door het zitten werd een zodanige hefboom uitgeoefend, dat deze zich losgewerkt hadden. Constructiefoutje. Oplossing: iets langere schroeven op constructief betere plaatsen en constructielijm.

Stopcontacten
Helaas, ondanks al ons vooruit denken en programma van eisen en onze ervaring met vele schepen, je begaat toch stommiteiten. Je wilt iets en de werf of de elektricien raadt het dringend af. Voorbeeld: 24 volts stopcontacten. We hebben er geen.
In de tropen heb je ventilatoren nodig en die zijn ook goed te koop in de Carieb, maar niet op 220 volts, maar op 110 volts 60 Hz, hele mooie en grote, en natuurlijk ook op 12 en 24 volt. Omdat we niet, met alles dicht, binnen willen zitten, kwam airconditioning niet in aanmerking. Nu hebben we dus onze eerste Mickey Mouse in de vorm van
een omvormer van 12 naar 110 volts, twee oranje verlengsnoeren en twee grote ventilatoren, die wel onze levensduur enorm verlengen, maar die nergens weggewerkt kunnen worden. Graag hadden we op diverse plaatsen 24V ventilatoren opgehangen maar ja, nergens 24V stopcontacten.

De tropenzon is heet
Waar we in Nederland niet verder mee zijn gegaan, is een bimini over de kuip. Op de een of andere manier heeft men in Nederland geen kaas gegeten van dit soort voorzieningen. Maar een zonwering boven de kuip is in de tropen echt onmisbaar. Gelukkig heeft men hier wel verstand van dit soort zaken en dat is dan ook een van de eerste dingen die we geregeld hebben in Trinidad. We hebben nu dus een vast dak boven onze kuip, zodanig dat er niet overal stangen zitten bij het in en uitstappen van de kuip. Wel is het dak van canvas en bij stormwind weg te nemen. Tevens zit er een ruit in om het grootzeil te kunnen zien. Deze kan op de ankerplaats dan weer afgedekt worden met een lap canvas met klittenband.
Ook wil ik iedereen aanraden niet één klapluikje in zijn buiskap te zetten maar alle luiken openklapbaar te maken. Ook in een linnen buiskap kan een goede zeilmaker deze voorziening aanbrengen. Want het is hier hot, hot, hot en ieder zuchtje wind is meegenomen.Gelukkig hebben we één zo'n luik, (wat de werf eigenlijk maar overdreven vond)
maar de twee dichte andere raampjes staan op mijn verlanglijstje voor vervanging.
Ook een typisch tropen voorziening: de luiken in de salon etc overal contra laten plaatsen zodat ze wind vangen.

Het Kombuis en alles wat daarmee te maken heeft
Denk eraan dat de vuilnisbak een belangrijk item is en dat was ik ook niet vergeten. Ze werden gek van me bij de werf door m'n gezeur over de vuilnisbak. Maar de werkkast ben ik wel vergeten, dus er zwerft altijd een emmer ergens met sponzen en zemen en lappen. Een constante ergernis. Ook kregen we onder helling de laden in het kombuis niet
open. Wel heel mooie slotjes met knopjes, maar veel te klein, je krijgt er geen grip op. Dus: handgrepen gemonteerd, gewoon van de bouwmarkt en dit werkt prima.
Ook lastig is, dat ik niet doorgedrukt heb, om de ( mini) stofzuiger een vaste plek te geven. Dit werd afgedaan met: -"mens, je hebt zat ruimte voor dat ding". En ik, sukkel, dacht: ze zullen het wel weten. Denk eraan: ZE weten het niet. Misschien is een soort centrale stofzuiginstallatie nog niet zo'n gek idee?

De diepvries
Niets is prettiger dan een heel grote diepvries, maar dit is 100% in tegenspraak met zuinig zijn met energie! De SUN RA koos voor verkleining van de vriesruimte in verband met het grote energie verbruik. Wij kozen voor lege melkpakken van kunststof (piepschuim werkt denk ik ook) om de ongebruikte ruimte op te vangen. Vereist geen
ingrijpende verbouwing en als je een grote Mahi Mahi vangt haal je de melkpakken (of het blok piepschuim) er weer uit.
Het deksel van de diepvries zit in het werkvlak en dat is onhandig! Iedereen wil erbij voor ijsblokjes, lekkere dingen en ik alles steeds weer oppakken, Deksel dus zo ver mogelijk naar de zijkant laten plaatsen. Moet ook niet te klein zijn want je moet wel overal goed bij kunnen, misschien is twee halve deksels á la ouderwetse ijscokar handiger.
Onze bakskisten zijn, tegen de wil van Dick Koopmans, relatief klein uitgevallen. Wij wilden immers zoveel mogelijk binnenruimte. We kunnen onze visspullen met goed fatsoen niet kwijt en op Jaap's wensenlijstje staat een extra kist op het achterdek, zodat al dat gesnor daarin weggeborgen kan worden.
We hebben horren onder alle luiken tegen het ongedierte, maar de horren uit Europa blijken zulke grote gaten te hebben dat de no-see-ums er makkelijk doorheen vliegen. Wel houdt een dichter geweven hor veel wind tegen, een goed compromie blijft moeilijk. Reden om een klamboe te kopen (pas op koop nooit een klamboe van kunststofmateriaal), maar dat is geen plezier. Al is de klamboe van katoen, het is erbinnen enorm heet en daarom wordt die eigenlijk zelden gebruikt. Wel de elektrische vliegenmepper. Geweldig ding. Knop indrukken en langs de vloer 's morgens heen en weer zwaaien en geen beten meer rond de enkels. Ook de vliegen vallen keurig dood als ze
worden gemept.
Kakkerlakken is een hoofdstuk apart. Ieder schip, dat hier in Trinidad een tijdje aan de wal heeft gelegen, krijgt ermee te maken. Hoe zorgvuldig je ook bent met de boodschappen, op een dag ben je de klos.
Kakkerlakken aan boord. Dat betekent alles schoonmaken, alle eieren wegnemen. Spuiten. Maar dat helpt onvoldoende en het is enorm frustrerend om weer die beesten te zien in weer een ander kastje. Sommige zeilers zweren bij bolletjes gemaakt van boorzuurpoeder en gecondenseerde melk. Maar wij hebben gekozen voor boorzuurpoeder langs alle randen, waar maar boorzuurpoeder kan liggen. We zien steeds minder van die beesten en als we ze zien, dan zijn ze dood!
Boorzuurpoeder is hier gewoon te koop in de supermarkt. In Nederland is het moeilijk te krijgen. Zeker niet te koop bij de super op de hoek (drogist? apotheek?).

Licht op de dinghy?
Vrijwel iedereen vaart hier zonder licht in zijn dinghy rond. We hebben een "man overboord-flitslampje" gekocht van Forespar dat om de arm gaat. Zeker bij respectabele afstanden op de ankerplaats een must. Hier varen de Trini's met 40 mijl per uur langs de geankerde schepen en het is een wonder dat er nog geen ernstige ongelukken zijn gebeurd, hoewel er wel degelijk ongelukken gebeuren. Zo werd een Nederlands stel met hun dinghy overvaren, dinghy weg, motor weg, laptop weg etc. Zelf kwamen ze er gelukkig redelijk vanaf maar dit soort dingen geven te denken.
Lichten 's nachts zijn razend belangrijk, zeker hier in Chaguaramas, waar de beroepsvaart dag en nacht doorwerkt in verband met de boortorens. Dus ons ankerlicht staat altijd aan. Ook dat vreet energie, als oplossing zien we hier wel een tuinlantaarn met een zonnecelletje op de muts. Alleen het ledje erin moet wel wit zijn en ze geven erg weinig licht. We zijn nog op zoek!

Eén ding is zo langzamerhand wel heel duidelijk, we moeten nog veel leren en zijn nog lang niet klaar voor de Pacific!